جنبش های اجتماعی در عصر اینترنت

شبکه‌های خشم و امید

در 15 اکتبر 2011 شبکه‌ای جهانی از جنبش‌های تحت اشغال تحت عنوان «اتحاد برای تغییر جهان » با خواست عدالت اجتماعی و دمکراسی حقیقی صدها هزار تن را در 951 شهر و 82 کشور از سراسر جهان بسیج کرد. در تمام موارد، جنبش‌ها به احزاب سیاسی اعتنا نکردند، به رسانه‌ها اعتماد نکردند، هیچ رهبری را به رسمیت نشناختند، همه سازماندهی‌های رسمی و صوری را رد کردند و به جای همه اینها برای بحث و تصمیم‌گیری جمعی بر اینترنت و مجمع‌های محلی تکیه کردند.

کتاب «شبکه‌های خشم و امید؛ جنبش‌های اجتماعی در عصر اینترنت» به دنبال آن است که ابعاد گوناگون این جنبش‌ها اعم از صورت‌بندی، پویایی‌ها، ارزش‌ها وو بالاخره چشم‌اندازهای آنها برای دگرگونی اجتماعی را روشن کند. این کتاب در واقع پژوهشی درباره جنبش‌های اجتماعی جامعه شبکه‌ای است، جنبش‌هایی که سرانجام با درگیر شدن در منازعاتی که ریشه در تناقض‌های بنیادین جهان ما دارند، جوامع ما در قرن بیست و یکم را شکل خواهند داد. در این کتاب به نقش اینترنت در شکل‌گیری و ظهور و بروز جنبش‌های اجتماعی در عصر حاضر به مدد شبکه‌های مجازی را موضوع مطالعه خود قرار داده است.

مانوئل کاستلز این کتاب را در سال 2012 میلادی نوشته است. به همین دلیل او نتوانست از تحولات مصر، تونس و ایسلند چشم‌پوشی کند. او در همین رابطه می‌نویسد، شورش‌های سیاسی که بین سال‌های 2009 تا 2011 میلادی نهادهای حکمرانی کشورهای ایسلند و تونس را دگرگون کردند تبدیل به نقطه ارجاعی برای آن جنبش‌های اجتماعی شده‌اند که نظم سیاسی را در جهان عرب به لرزه درآوردند و نهادهای سیاسی را در اروپا و ایالات متحده آمریکا به چالش کشیدند.
کاستلز سپس به مطالعه و بررسی شبکه‌های اجتماعی موجود در اینترنت می‌پردازد و اهمیت آنها در سقوط بن‌علی، حاکم مستبد تونس و سرنگونی حسنی مبارک، حاکم مصر را مورد پژوهش قرار می‌دهد اما او تنها به نقش شبکه‌های اجتماعی اینترنتی در ایجاد چالش برای کشورهای در حال توسعه عربی نمی‌پردازد و توان فضای مجازی را در خصوص ایجاد بحران و چالش برای دولت آمریکا را نیز مورد توجه خود قرار می‌دهد. وی در همین رابطه می‌نویسد: «علیرغم دستگیری صدها نفر توسط پلیس به بهانه‌های مختلف، راهپیمایی 17 سپتامبر در وال استریت و متعاقب آن اشغال پارک زاکوتی با چندین راهپیمایی در نیویورک ادامه یافت. هرچه پلیس بیشتر به سرکوب متوسل شد، تصاویر ارسالی از اقدامات پلیس در یوتیوب معترضان را بیشتر بسیج کرد. بسیاری با جنبش اعلام همبستگی کردند و گروه ناشناس نام یک افسر پلیس نیویورک را که بدون هیچ دلیلی به یک زن جوان در راهپیمایی گاز اشک آور پاشیده بود افشا کرد.»

کتاب «شبکه‌های خشم و امید؛ جنبش های اجتماعی در عصر اینترنت» توسط مانوئل کاستلز به رشته تحریر درآمده و با همیت مجتبی قلی پور ترجمه شده که در نهایت نشر مرکز آن را منتشر کرده است.

آخرین پست‌ها